TAFIDOR, VANGHELIZMOLU SHI LAZARLU
TAFIDOR, VANGHELIZMOLU SHI LAZARLU
Prota sãmbãta, dupu Alasãpreasini, easti sãrbãtoarea Tafiudor, vigljitorlu a caljlor. Vinirea dixeara, prindu Tafidor, Armãnjlji avea adeti s-aprindã tseri la gãljinj, la oi, la calji, ta s-hibã prãvdzãli sãnãtoasi. S-minduea ca cara s-lucreadzã atsea dzuã, prãvdzãli va s-hibã lãndzidi. Traditsional ti aestã sãrbãtoari muljerli adra culats ti dari, pi cari dipisuprã bãga shi unã cumatici di cash. Atselji tsi va li apruchea culatsli, lipsea s-dzãcã: “S-tsã bãneadzã prãvdzãli!” Ti sãrbãtoarea Tafidor, Armãnjlji hirbea misur tu apã cu ciunushi. U hirbea tut pãnã nu ahurhea s-hearbã, a dupu atsea u bãga s-arãtseascã shi u frica cu mãnjlji ta s-dizbileascã pijilina. Dupu atsea eara u hirbea shcurtu chiro, ma nu u hirbea multu ta s-nu s-chiseadzã, ca gãrnãtslu lipsea s-armãnã antreg. Di cãndu va s-ãmbuburica gãrnãtslu di misur, lu stricura, lu bãga tu mãri tãvadz ta s-arãtseascã, dupu atsea lu bãga tu ma njits tãvadz, lu pispilea misurlu cu zahãri shi ashitsi s-dutsea pit casili ta s-da, ti sãnãtati a cailor. Tãvadzli cu cari didea misur, dipi suprã li anvãlea cu pãndzã di bãmbac, tsãsutã ca simnãtoari (ca cãmpu ti agiucari shah) tu albã-njirlã buiau, cu atsea tsi alba buiau u simbolizeadzã videala, a njirla buiau u simbolizeadzã mushuteatsa. Ti aestã sãrbãtoari s-adra nica unã adeti interesantã: la tsina, tinirlji ascundea unã mãshcãturã di pãni, shi cãndu va s-bãga s-doarmã, tu somnu va lã yinea vruta icã vrutlu. Elji pistipsea ca gionjlji va li veadã ãnveastili, a featili va li veadã gionjlji, ma ta s-facã tuti aesti, tinirlji lipsea s-aibã ãngãtan, la tsina, cãndu u ascundea mãshcãtura, cana s-nu lji veadã. Cara s-li videa vãrã, tuti tsi va-s ãnghisa tu somnu, va s-eara minciunã. Multsã di Armãnjlji ti aestã sãrbãtoari shi dumãnicã s-dutsea s-cumãnicã. Vãrã tsãnea preasini dau stãmãnj, altsã trei stãmãnj shi dupu atsea s-cumãnica, ma avea oaminj cari tsãnea Preasini tuti 7 stãmãnj. Ashi adra atselji cari eara cama tricuts, cama aushi. Tu atseali dzãli cãndu tsãnea preasini, mãca fisulj, uscati aroshi piperchi, cushafi, s-hirbea linti, s-adra piti marsini, mash cu apã shi sodã shi ashi ma ãnclo.
Vanghelizmolu, cafi an easti pi 7 di aprir shi ti aestã sãrbãtoari s-mãcã pescu, a Pashtili cafi an easti dumãnicã ma alãxeashti data. Di ispeti ca Pashtili nu cadi totna tu idghea data, ma easti sãrbãtoari cari u alãxeashti data, cara s-cadã Vanghelizmolu ninti di Vayilu poati s-mãcã pescu, untulemnu shi yin, ma cara s-cadã tu stamina atsea marea, stãmãna di nai ma mãrli pidimadz a Hristolui, atumtsea nu s-mãcã nitsi pescu.
Preasini s-tsãni 7 stãmãnj. Tu a shaptea stãmãnã, scljeama unã stãmãnã ninti Pashtili, tu dzua di sãmbãtã, ninti Vayilu, easti Lazarlu. Ma ninti, atsea dzuã yinea Lazarchili tu ubor, cãnta cãntits, nicuchirili inshea tu ubor shi lã didea oau albi cari eali li aduna tu a lor cãmeashi. Tu cafi unã casã Lazarchili cãnta ahorghea cãntic, ti featili cari nu eara mãrtati, ti gionjlji cari nu eara ansurats, ti nalili ãnveasti cari s-alãxea nica di tahinima tu nali stranji, shi li ashtipta Lazarchili. Tuti featili s-alãxea tu mushati stranji, cãmeshi albi, chindisiti, cãnestrili li umplea cu mushati lilici, shi cu eali tu mãnj alãga pit casili shi aduna oauã. Vãrã di eali lã didea pãradz cari li bãga tu cãnestra, а featili cãnta cãntic ti Lazarlu. Ti sãrbãtoarea Alju Lazar, pit casili s-dutsea mash featili cari aduna oauã. Aesti oau li mãca cãndu va s-purinta.